شطرنج نابینایان






بازی شطرنج در سطحی که بازیکنان بتوانند بخوبی آن را فرا بگیرند و و برای پیروزی در آن قادر باشند حرکات مختلف ممکن در صفحه را در زمانی محدود بررسی و پیش بینی نمایند و طرح و نقشه بریزند مستلزم داشتن هوشی خوب و قدرت تمرکز طولانی و ضمنا" مطالعات جانبی روش های مختلف بازی است. از این روی این بازی جزو رشته های ورزشی است و فدراسیون شطرنج در این زمینه فعالیت می کند.
بازیکنان رده بالای شطرنج قادرند با چشمان بسته این بازی را حتی بصورت همزمان در مقابل چندین نفر انجام دهند نمونه وطنی آن بازی چشم بسته احسان قائم مقامی استاد بزرگ شطرنج ایران در مقابل ده نفر از بازیکنان خوب در دی ماه سال ۸۴ است که نتیجه آن ۵/۹ بر ۵/۰ به نفع ایشان بوده است.
اما غرض از این نوشته ذکر این مطلب است که نابینایان هم می توانند این رشته را فرا بگیرند و در مسابقات حتی جهانی شرکت نمایند. در زیر مجموعه فدراسیون شطرنج ایران شطرنج نابینایان نیزفعال بوده و مسابقات رسمی در این زمینه برگزار و نفرات برتر به مسابقات جهانی اعزام می شوند.
همه فوایدی که در بازی شطرنج برای افراد بینا متصور است مانند افزایش توان ذهنی٫ تقویت تمرکز و قدرت تجزیه تحلیل و طراحی و نقشه ریزی برای پیروزی و از همه مهم تر لذت بردن از یک بازی فکری و بسیاری فواید دیگر که ازویژگیهای شطرنج است برای نابینایان هم وجود دارد .
اینجانب زمانی که در دوران دانشجوئی در کلینیک نابینایان مشغول کارآموزی بودم در طول یک ترم که هفته ای دو بار به آن کلینیک می رفتیم موفق شدم به سه نفر از نابینایان شطرنج آموزش دهم که در پایان دو نفر که وضعیت بهتری داشتند با هم بازی می کردند .( این یکی از خاطرات خوب و به یاد ماندنی ام از دوران دانشجوئی است(
البته ماهیت بازی چشم بسته با شطرنج نابینایان متفاوت است چون نابینایان می توانند با استفاده از حس لامسه تفاوت دو رنگ و شکل و موقعیت مهره ها را در صفحه شطرنج تشخیص دهند در حالیکه در شطرنج چشم بسته شطرنج باز اجازه ندارد ازحس لامسه کمک بگیرد و تنها باید ازقدرت تجسم و نگهداری ذهنی استفاده نماید.
شطرنج نابینایان ویژگیهای خاصی دارد مثلا روی سر مهره های سیاه دگمه ای وجود ��ارد که روی مهره های سفید نیست. یا در هر خانه سوراخی وجود دارد که مهره در آن محکم می شود تا با لمس از جایش خارج نشود. همچنین مقررات خاصی برای نابینایان وجود دارد که می توانید در سایت فدراسیون شطرنج آنها راببینید.
به همه خانواده هائی که دارای کودک نابینا هستند توصیه می کنم برای آموزش این بازی زیبا و مفرح و تقویت کننده فعالیت هوشیارانه ذهن اقدام کنند و اثرات مثبت آن را خودشان ببیند.
مرکز روزانه آموزش و توانبخشی مهدیه همدان
جلال جوادی

مقررات بازى نا بینایان ومعلولان بینایى

۱. مدیران مسابقات باید اختیار داشته باشند که مقررات زیر را با شرایط محل تطبیق دهند.در مسابقات شطرنج میان بازیکنان بینا و بازیکنان معلول بینایى ( قانوناً نابینا) هر یک از طرفین مى توانند استفاده از دو صفحه را تقاضا کند ، به این صورت که بازیکن بینا از صفحه متعارف و بازیکن معلول از صفحه مخصوص استفاده کند.صفحه مخصوص باید شرایط زیر را داشته باشد:
الف . حداقل ۲۰×۲۰ سانتى متر
ب. خانه هاى سیاه اندکى برآمده
ج.یک سوراخ حایل در هر خانه
د. هر مهره داراى میخى در قسمت زیرین که در سوراخ حایل فرو مى رود
ه. مهره ها از نوع استنتن ، و مهره هاى سیاه با علامت مخصوص
۲. قواعد زیر بر بازى حاکم است:
۱. حرکتها باید به طور واضح اعلام و توسط حریف تکرار و در صفحه او اجرا شوند. براى وضوح هر چه بیشتر در اعلام حرکت، استفاده از نامهاى زیر به جاى حروف متناظر آنها پیشنهاد مى شود که نمادگذارى جبرى آنها عبارت است از:
A-آنا Bـ بلا Cـ سزار Dـ داوید Eـ اوا Fـ فلیکس
Gـ گوستاو Hـ هکتور
عرضها از طرف سفید به طرف سیاه با عددهاى آلمانى:
۱ـ آینس ۲ـ تسواى ۳ـدراى ۴ـ فیر ۵ـ فونف ۶ـزکس ۷ـزیبن ۸ـآخت
قلعه رفتن با (( لانگه رودشاده ))( لفظ آلمانى براى قلعه بزرگ ) و (( کورتسه رودشاده)) ( لفظ آلمانى براى قلعه کوچک) اعلام مى شود.
نام مهره ها عبارت است از کونیگ (شاه )، دامه ( وزیر)، تورم (رخ )، لویفر(فیل)، اشپرینگر(اسب) ، باوئر(پیاده).
۲. در صفحه بازیکن معلول بینایى ، مهره هنگامى ((لمس شده)) تلقى مى شود که از سوراخ حایل بیرون آورده شده باشد.
۳. حرکت را هنگامى باید (( انجام شده)) تلقى کرد که
(الف) در صورت گرفتن ، مهره گرفته شده ، از صفحه بازیکنى که نوبت اوست برداشته شده باشد؛
(ب) مهرهاى در یک سوراخ حایل دیگر قرار گرفته باشد؛
(ج) حرکت اعلام شده باشد.
فقط در این هنگام ساعت حریف را باید به کار انداخت .
در بندهاى ۲و۳ ، در مورد بازیکن بینا مقررات متعارف اعتبار دارد .
۴. استفاده از ساعت شطرنج مخصوص معلولان بینایى مجاز است . این ساعت باید ویژگیهاى زیر را داشته باشد:
(الف) صفحه اى با عقربه هاى محکم ، که در آن هر پنج دقیقه با یک نقطه و هر پانزده دقیقه با دو نقطه برآمده مشخص شده باشد.
(ب) پرچمى که بتوان به سادگى آن را لمس کرد . باید مراقب بود که پرچم طورى قرار گیرد که بازیکن بتواند عقربه دقیقه شمار را در پنج دقیقه آخر یک ساعت کامل لمس کند.
۵. بازیکن معلول بینایى باید حرکتها را به صورت بریل ، یا به خط معمولى ،ثبت کند یا آنها را روى نوارضبط کند.
۶. هر گونه لغزش کلامى در اعلام حرکت را باید بلافاصله و قبل از به کار افتادن ساعت حریف ، تصحیح کرد.
۷. اگر در حین بازى ، پوزیسیونهاى متفاوتى در دو صفحه پدید آید ، باید به کمک شخص کنترل کننده و با مراجعه به ثبت حرکات هر دو بازیکن ، پوزیسیونها را تصحیح کرد . اگر ثبت هر دو بازیکن مطابقت داشته باشد ، بازیکنى که حرکت را درست ثبت کرده اما غلط انجام داده است باید پوزیسیون خود را تصحیح کند تا با حرکت مشخص شده در برگه ثبت حرکات مطابقت یابد.
۸. اگر پوزیسیونهاى متفاوتى در دو صفحه پدید آید و برگه هاى ثبت نیز فرق داشته باشند،بازى را باید حرکت به حرکت عقب کشید تا به جایى رسید که دو برگه ثبت مطابقت دارند، و شخص کنترل کننده باید ساعتها را نیز مطابق آن مجدداً تنظیم کند.
۹. بازیکن معلول بینایى حق دارد از دستیارى استفاده کند که هریک یا همه وظایف زیر به عهده او باشد:
(الف) اجراى حرکت هر یک از دو بازیکن بر صفحه حریف
(ب) اعلام حرکتهاى هر دو بازیکن
(ج) ثبت حرکتهاى بازیکن معلول بینایى و به کار انداختن ساعت حریف او ( با توجه به بند ۳ (ج)
(د) آگاه کردن بازیکن معلول بینایى از تعداد حرکات کامل شده و زمان مصرف شده هر دو بازیکن ، فقط در صورتى که خود بازیکن تقاضا کند.
(ه). طرح ادعا در مورد نتیجه بازى در مواقعى که حد زمان سپرى شده باشد و مطلع کردن شخص کنترل کننده به هنگامى که بازیکن بینا یکى ازمهره هاى خود را لمس کرده باشد.
(و) اجراى تشریفات ضرورى در صورتى که بازى ناتمام بماند.
اگر بازیکن معلول بینایى از دستیار استفاده نکند، بازیکن بینا در صورت تمایل مى تواند از دستیارى استفاده کند که وظایف مذکور در بندهاى ۹ (الف) و ۹ (ب) را انجام دهد.
منبع:فدراسیون شطرنج جمهوری اسلامی ایران


کلمات کلیدی :
نظرات بییندگان :

بهترین مشاغل و خدمات شهر خود را ، در سایت نشونه پیدا کنید.

مشاهده سایت نشونه